Θέση

Ξεκινώντας από την ΑΘήνα και ακολουθώντας την εθνική οδό, θα περάσετε από τα Καμένα Βούρλα. Καθώς μετά θα κατηφορίζετε προς τις Θερμοπύλες, με το επιβλητικό άγαλμα του Λεωνίδα, Θα δείτε μπροστά σας να διαγράφεται ένας ορεινός όγκος που κλείνει τον ορίζοντα. Είναι ή Οίτη που υψώνεται 2.100 μ. πάνω από το σημείο που βρίσκεστε. Συνεχίζοντας προς Λαμία βλέπετε το βουνό στα αριστερά σας Αν είναι απόγευμα, ο ήλιος δεν σας αφήνει να δείτε παρά μόνο το περίγραμμα του, ενώ το πρωί η ανατολή το φωτίζει πολύ ωραία και μπορείτε να παρατηρήσετε τις δασωμένες πλαγιές που υψώνονται στον ορίζοντα. Η Οίτη απλώνεται από ανατολικά προς τα δυτικά σε μήκος 20 χλμ. και από βορρά προς νότο σε μήκος 18 χλμ. περίπου. Στη βόρεια πλευρά της απλώνεται η εύφορη κοιλάδα του Σπερχειού. Στη δυτική πλευρά της ο ποταμός Ιναχος τη χωρίζει από ένα μικρό βουνό, το Γαυλινά, ενώ λίγο πιο νότια ένα διάσελο τη χωρίζει από τα επιβλητικά Βαρδούσια. Στα νότια ένα διάσελο τη χωρίζει από τη Γκιώνα, ενώ από ανατολικά ο ποταμός Ασωπός τη χωρίζει από το Καλλίδρομο.

Μορφολογία

Η Οίτη είναι ασυνήθιστο βουνό. Όλες του οι πλευρές, εκτός από τη νότια, είναι απόκρημνες και δύσβατες. Βαθιές χαράδρες και άγριο ανάγλυφο δίνουν την αίσθηση ενός απροσπέλαστου βουνού. Όταν όμως ανέβει κανείς πάνω από τα 1.800 μ. υψόμετρο, ξαφνικά όλα ηρεμούν. Οροπέδια, λιβάδια και στρογγυλεμένες κορυφές εκτείνονται σε όλο το κεντρικό συγκρότημα τόυ βουνού, διαφοροποιώντας το από τους γείτονες του, τα Βαρδούσια και τη Γκιώνα, που με την αλπική τους διαμόρφωση εντυπωσιάζουν περισσότερο τους πεζοπόρους και τους ορειβάτες.

Νερά - ποτάμια - λίμνες

Η Οίτη, λόγω των πετρωμάτων της (φλύσχης), είναι βουνό πλούσιο σε νερά. Από τα οροπέδια της πηγάζουν τρία ποτάμια. Στα ανατολικά ο Ασωπός και ο Γοργοπόταμος, που καταλήγουν στο Σπερχειό αφού περάσουν μέσα από απόκρημνα φαράγγια. O Ιναχος (Βίστριζα) στα δυτικά, σε πιο ήρεμο τοπίο, καταλήγει και αυτός στο Σπερχειό. Στα νότια, η Οίτη βοηθάει να ξεδιψάει η Αθήνα, μια που με διάφορα ρέματα ενισχύει τα νερά του Μόρνου. Εκτός όμως από τα ποτάμια, σε όλο το βουνό υπάρχουν παντού πηγές και έτσι ο πεζοπόρος απολαμβάνει δροσερό νερό στις περισσότερες διαδρομές του. Αξίζει να επισκεφτείτε το σημείο Καταβόθρες, όπου μεγάλες ποσότητες νερού χάνονται σ' ένα άνοιγμα μέσα στη γη, για να καταλήξουν μάλλον στο Γοργοπόταμο. Σ' ένα βουνό με τόσα νερά δεν θα μπορούσαν να λείπουν μικρές λίμνες, όπως αυτές στο οροπέδιο Λειβαδιές κάτω από την κορυφή Γρεβενό, ούτε βεβαίως και καταρρύκτες, με πιο εντυπωσιακό τον καταρράκτη των Κομποτάδων με τα 130 μ. ύψος, που όμως στερεύει τον Αύγουστο.

Χωριά

Γύρω από την Οίτη υπάρχουν22χωριά. Στα βόρεια η Υπάτη (400 υψόμ.) που είναι το ιστορικό κέντρο της περιοχής, ο Συκάς (250 μ. υψόμ.), το Αργυροχώρι (260 μ. υψόμ.), τα Λουτρά Υπάτης (85 μ. υψόμ.), οι Μεξιάτες (60 μ. υψόμ.), οι Κομποτάδες (60 μ. υψόμ.), o Κωσταλέξης (120 μ. υψόμ.) και ο Φραντζής (130 μ. υψόμ.). Στα ανατολικό ο Γοργοπόταμος (60 μ. υψόμ.), τα Δύο Βουνά (420 μ.' υψόμ.) και το Κουμαρίτσι (840 μ. υμιόμ.). Στα νότια η Οίτη (680 μ.), η Παύλιανη (1.030 μ. υψόμ.), η Πυρά (1.160 μ. υψόμ.), το Μαυρολιθάρι (1.140 μ. υψόμ.) και ή Καστριώτισσα (1.160 μ. υψόμ.). Στα δυτικά η Δάφνη (1.120 μ. υψόμ.), το Νεοχώρι (1.240 μ. υψόμ.), ο Πύργος (740 μ. υψόμ.), το Περιστέρι (620 μ. υψόμ.), η Μεσοχώρα (640 μ. υψόμ.), το Λυχνό (660 μ. υψόμ.), το Καπνοχώρι (580 μ. υψόμ.) και η Καστανιά (1.050 μ. υψόμ.)

Πρόσβαση

Η γειτνίαση με την εθνική οδό κάνει πολύ εύκολλη την επίσκεψη στην Οίτη και στα γύρω χωριά. Το τραίνο φτάνει μέχρι τη Λαμία, με ανταπόκριση στο Λιανοκλάδι. Ολα τα χωριά μπορείτε να τα προσεγγίσετε μέσω Λαμίας. Τα χωριά της νότιας πλευράς μπορείτε να τα προσεγγίσετε και από τη Λειβαδιά. Το οδικό δίκτυο που εξυπηρετεί τα χωριά είναι ασφαλτοστρωμένο, εκτός από ένα τμήμα στη δυτική πλευρά, από Περιστέρι μέχρι Καστριώτισσα, και ένα τμήμα στην ανατολική πλευρά, από Παύλιανη μέχρι Κουμαρίτσι, που είναι βατοί χωματόδρομοι.

Μυθολογία

Στην Οίτη έζησε τις τελευταίες του στιγμές ο ημίθεος Ηρακλής. Οταν η Δηιάνειρα του έδωσε να φορέσει τον χιτώνα που ήταν ποτισμένος με το αίμα του κένταυρου Νέσσου, ο Ηρακλής ανέβηκε στην κορφή της Οίτης. Εκεί μάζεψε σωρό απο ξύλα και ζητούσε κάποιον να ανάψει φωτιά για να καεί και να λυτρωθεί. Αυτό δέχτηκε να το κάνει ο Φιλοκτήτης οπου για αντάλλαγμα του έδωσε ο Ηρακλής τα βέλη του που ήταν θανατηφόρα. Οταν οι φλόγες περικύκλωσαν το σώμα του Ηρακλή ο Δίας μη αντέχοντας να βλέπει τον γιό του να υποφέρει έστειλε κεραυνούς και σύννεφα, που πήραν τον Ηρακλή και τον ανέβασαν στον Όλυμπο κανοντάς τον αθάνατο. Ο Ηρακλής παντρεύτηκε στο Όλυμπο την Ηβη θεότητα της νιότης. Κατά μια άλλη εκδοχή ο Δίας θέλοντας να δροσίσει τον γιό του έριξε ενα κεραυνό στην Οίτη. Στο σημείο που έπεσε ο κεραυνός άρχισε να αναβλύζει νερό. Το σημείο αυτό είναι οι πηγές του Γοργοποτάμου.

Νεότερη ιστορία

Στη νεότερη ιστορία, η Οίτη αποτέλεσε ορμητήριο αντίστασης ενάντια στην τουρκική στρατιά των Κιοσέ Μεχμέτ και Ομέρ Βρυώνη που κατέβηκαν να πνίξουν την Ελληνική επανάσταση. Στη σκιά των πλατάνων των Κομποτάδων συσκέφθηκαν οι οπλαρχηγοί Δυοβουνιώτης, Γκούρας και Αθανάσιος Διάκος. Στην σύγχρονη ιστορία, η Οίτη είναι συνδεδεμένη με την αντίσταση κατά των Γερμανών. Η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου, από τις ενωμένες αντιστασιακές οργανώσεις του Βελουχιώτη και του Ζέρβα, με την βοήθεια των 'Άγγλων, θεωρήθηκε ένα από τα δύο σπουδαιότερα σαμποτάζ σε ολόκληρη την Ευρώπη, μια που απέκοψε για ενάμισι μήνα την τροφοδοσία του Ρόμελ στην Αφρική.

Μοναστήρια

Η Μονή Αγάθωνος, δυτικά από την Υπάτη, είναι το σπουδαιότερο μοναστήρι της περιοχής. Ιδρύθηκε το 12ο αιώνα και γνώρισε διαδοχικές εποχές ακμής και παρακμής Κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821, εκτός από προσφορά χρημάτων και εφοδίων οι ίδιοι μοναχοί πήραν τα όπλα και αγωνίστηκαν για την ελευθερία. Σήμερα όλο το μοναστήρι είναι ένα πραγματικό στολίδι της περιοχής. Το μοναστήρι γιορτάζει στις 6 Αυγούστου αλλά και στις 15 του ίδιου μήνα, όπως και στις 10 Φεβρουαρίου,. του Αγίου Χαραλάμπους.

Εθνικός δρυμός

Η Οίτη έχει ένα μοναδικό οικοσύστημα, για την προστασία του οποίου δημιουργήθηκε το 1966 ο Εθνικός Δρυμός Οίτης. Ν περιφερειακή ζώνη καλύπτει 42.000 στρ., ενώ ο πυρήνας 30.000 στρ. Ο δρυμός εκτείνεται στο βορειοανατολικό τμήμα του βουνού από τις κορυφές Αλύκαινα και Γρεβενό μέχρι τις υπώρειες πάνω από τα χωριά Υπάτη μέχρι Κομποτάδες. Ο πυρήνας καταλαμβάνει μια κλίμακα υψομέτρων από τα 500 μ. μέχρι τα 2.116 μ., με αποτέλεσμα να έχει μία μεγάλη ποικιλία βιοτόπων και εδαφών Στη χαμηλότερη ζώνη επικρατούν τα πουρνάρια; ενώ στα Ψηλότερα το μεγαλύτερο μέρος του δρυμού το καταλαμβάνουν τα κεφαλλονίτικα έλατα, εκτός από το οροπέδιο Λειβαδιές που είναι σχεδόν άδενδρο. Δυστυχώς και σ' αυτόν τον εθνικό δρυμό επικρατούν οι ίδιες συνθήκες που επικρατούν στους περισσότερους εθνικούς δρυμούς της Ελλάδας. Διάνοιξη άχρηστων δρόμων, λαθροκυνήγι, βόσκηση και μια κακώς εννοούμενη ανάπτυξη πάρκων αναψυχής με ψησταριές κ.λπ., αντί για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων όπως η πεζοπορία και η ποδηλασία, καταλύουν κάθε έννοια δρυμού. Ο αποκλεισμός των οδικών προσβάσεων και κατ' επέκταση των τροχοφόρων από τους δρυμούς, με ταυτόχρονη αξιοποίηση του δικτύου των μονοπατιών, είναι η μόνη σωτηρία τους. Εδώ θα δανειστούμε τα λόγια της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης: " Οι εθνικοί δρυμοί είναι τα τελευταία οχυρά της φύσης. Είναι οι ναοί της πιο υψηλής και σύνθετης μυσταγωγίας. Δεν πρέπει να αφαιρούμε τίποτα από εκεί και δεν χρειάζεται να προσθέσουμε κάτι. Ας προσπαθήσουμε η σύντομη παρουσία μας εκεί να είναι διακριτική και δίχως ίχνη. Ας μην ενοχλούμε τα ζώα, ας είμαστε αθόρυβοι και προσεκτικοί και τότε ίσως κοινωνήσουμε στο ναό αυτό, μαζί με τα ζώα, και τα δέντρα, σαν πραγματικά αδέλφια, παιδιά της ίδιας γης.

Χλωρίδα

Στα χαμηλότερα σημεία του βουνού υπάρχουν φυλλοβόλες δρυς αλλά και σκληρόφυλλα είδη όπως πουρνάρια, κουμαριές, κέδροι και πικροδάφνες. Ψηλότερα, τα κεφαλλονίτικα έλατα καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του βουνού; ενώ μπορεί κανείς να παρατηρήσει μια μεγάλη ποικιλία από πλατύφυλλα δένδρα και θάμνους όπως μελιό, γαύρο, σφεντάμι, κράταιγος, ίταμο, προύνο κ.α. Στο οροπέδιο των Λειβαδιών υπάρχει πλούσια υποαλπική βλάστηση με πολλά ενδημικά είδη.

Πανίδα

Η πανίδα είναι αρκετά πλούσια, παρά την άναρχη εκμετάλλευση και την ελλειπέστατη φύλαξη του βσυνού. Στα πυκνά δάσή και στους θαμνότοπους της Οίτης φωλιάζουν διπλοσάινα, φιδαετοί, γιδοβυζάστρες, χρυσαετοί και δρυοκολάπτες. Εδώ βρίσκουν καταφύγιο και πολλά άγρια θηλαστικά, όπως αγριογούρουνα, λίγα ζαρκάδια, αλεπούδες, σκίουροι, κουνάβια, αλλά και μερικά αγριόγιδα στις απόκρημνες πλαγιές του βουνού. Στις μικρές λίμνες, μπορείτε να δείτε αλπικούς τρίτωνες.

Ιαματικές πηγές Λουτρών Υπάτης

Η Λουτρόπολη της Υπάτης βρίσκεται 18 χλμ. δυτικά από τη Λαμία. Τα λουτρά της είναι γνωστά ήδη από τον 4ον αιώνα π.Χ και ήταν αφιερωμένα στη θεά του έρωτα και της ομορφιάς Αφροδίτη. Το ιαματικό νερό αναβλύζει σε θερμοκρασία 33,5 βαθμούς Κελσίου Οι θεραπευτικές του ιδιότητες είναι μελετημένες από παλιά. Είναι κατάλληλο για τη θεραπεία πολλών παθήσεων, κυρίως του κυκλοφοριακού συστήματος, δερματοπάθειες, διαταραχές καρδιακής λειτουργίας, υπέρταση, ρευματοπάθειες, αρθροπάθειες κ. α. Τα Λουτρά Υπάτης έχουν οργανωμένο υδροθεραπευτήριο με πολύ καλή ξενοδοχειακή υποδομή και εκτεταμένους χώρους πράσινου και αναψυχής, προσφέροντας όλες τις ανέσεις στους επισκέπτες.

Καταφύγιο

Στη θέση Τράπεζα κάτω από την κορυφή Γρεβενό, σε υψόμ. 1750 μ., υπάρχει το καταφύγιο της Οίτης που το διαχειρίζεται ο Ε. Ο.Σ Λαμίας, από τον οποίο θα πάρετε τα κλειδιά και τις αναγκαίες πληροφορίες.

Ο γύρος της Οίτης με αυτοκίνητο

Την Οίτη μπορείτε να την επισκεφθείτε με αυτοκίνητο ακολουθώντας τον περιφερειακό δρόμο της που ενώνει όλα τα χωριά που βρίσκονται στις υπώρειες του βουνού. O δρόμος αυτός, σε ένα σημεiο του, φτάνει μέχρι τα 1.200 μ. υψόμ. και κατά τη διάρκεια του χειμώνα είναι πιθανόν να τον βρείτε κλειστό από τα χιόνια. Η συνολική διαδρομή του γύρου της Οίτης είναι περίπου 120 χλμ. και θα σας εντυπωσιάσει με τις εναλλαγές του τοπίου και τα αξιοθέατα που θα δείτε. Το τμήμα της διαδρομής από Περιστέρι μέχρι Καστριώτισσα, επειδή φτάνει στα 1.200 μ., τους χειμερινούς μήνες είναι δύσβατο για κοινά οχήματα.

Επίσκεψη στο εσωτερικό της Οίτης

Η Οίτη είναι αυλακωμένη από δασικούς δρόμους που ενώνουν τα χωριά της νότιας και βόρειας πλευράς. Οι δρόμοι αυτοί είναι αδιάβατοι κατά την περίοδο του χειμώνα και δύσκολης βατότητας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Εμείς σας προτείνουμε να αφήσετε το αυτοκίνητο σας σε κάποια από τα χωριά και να ακολουθήσετε τα μονοπάτια που θα δείτε στο χάρτη που κρατάτε στα χέρια σας. Αν επιμένετε να μπείτε με αυτοκίνητο στο εσωτερικό του βουνού, σεβαστείτε το: μην αφήνετε σκουπίδια, μην βγαίνετε από το χωματόδρομο και μην οδηγείτε στα ορεινά λιβάδια.

Ορεινή ποδηλασία

Η Οίτη με το μεγάλο δίκτυο χωματόδρομων είναι ιδανική περιοχή για ορεινή ποδηλασία Αξίζει πραγματικά να επιχειρήσετε να κάνετε διασχίσεις από τη μια πλευρά του βουνού στην άλλη. Ο χάρτης που κρατάτε στα χέρια σας σας κατατοπίζει για τα υψόμετρα που θα φτάσετε και τις αποστάσεις που θα διανύσετε, προκειμένου να οργανώσετε όσο καλύτερα μπορείτε τις διαδρομές σας.

Ορειβατικό σκι

Η Οίτη λόγω της ομαλής διαμόρφωσης της πάνω από τα 1.800 μ. είναι ιδανική για ορειβατικό σκι. Μέσω των χωματόδρομων που υπάρχουν μπορείτε να απολαύσετε μοναδικές διαδρομές καθ' όλη τη διάρκεια του χειμώνα.

Παραπέντε (αλεξίπτωτο πλαγιάς)

Η Οίτη από τη βόρεια πλευρά της προσφέρεται για αλεξίπτωτο πλαγιάς, μια που οι πλαγιές του βουνού πέφτουν κάθετα από τα i.300 μ. υψόμ. Καλύτερο σημείο για απογείωση είναι η πλαγιά πάνω από τους Κομποτάδες στην οποία θα ανεβείτε από ένα χωματόδρομο που ξεκινάει μέσα από το χωριό (ακολουθήστε τις πινακίδες που γράφουν Άγιοι Ταξιάρχες'). Φτάνοντας λίγο πριν το πλάτωμα της Λούκας, στα 1.000 μ περίπου υψόμ., θα αντικρίσετε το μοναδικό θέαμα της κοιλάδας του Σπερχειού με το Μαλιακό κόλπο στο βάθος. Οι συνήθεις βορειανατολικοί άνεμοι θα σας βοηθήσουν για μια άνετη απογείωση.

Ορειβασία - πεζοπορία

Τα περισσότερα μονοπάτια ξεκινάνε μέσα από χωριά και ανηφορίζουν προς τις κορυφές. Από τη βόρεια πλευρά μπορείτε να ανεβείτε στο βουνό από Υπάτη, Λουτρά Υπάτης, Κομποτάδες, Μεξιάτες. Από τη δυτική πλευρό μπορείτε να ανεβείτε από Νιοχώρι και Καστανιά. Από τη νότια πλευρά μπορείτε να ανεβείτε από Παύλιανη, Καστριώτισσα και Πυρά. Από την ανατολική πλευρά τέλος μπορείτε να ανεβείτε από το Γοργοπόταμο. Στη μορφολογία-του βουνού, όλες οι πλευρές εκτός από τις νότιες είναι απόκρημνες, τα δε χωριά που είναι χτισμένα στις υπώρειες βρίσκονται σε χαμηλό υψόμετρο, με αποτέλεσμα μόνο πεζοπόροι σε πολύ καλή φυσική κατάσταση να μπορούν να ανέβουν από αυτά τα μονοπάτια. Αντίθετα, η νότια πλευρά έχει πιο ήρεμες πλαγιές, αλλά και τα χωριά της βρίσκόνται σε υψόμετρο γύρω στα 1.000 μ., μειώνοντας την υψομετρική διαφορά μέχρι την κορυφή. Για τους έμπειρους βέβαια πεζοπόρους, η ανάβαση από τη βόρεια πλευρά είναι μια μοναδική εμπειρία.

Τα μονοπάτια είναι αρκετά ευδιάκριτα και μερικά από αυτά (όπως Υπάτη - Καταφύγιο) είναι πρόχειρα σηματοδοτημένα. Το τελευταίο διάστημα, με πρωτοβουλία της Κοινοτικής Επιχείρησης των Λουτρών Υπάτης, των ορειβατικών συλλόγων Λαμίας και λουτρών Υπάτης, καθώς και με την συμβολή όλων των κοινοτήτων της περιοχής, ξεκίνησε μια πρότυπη σήμανση με σκοπό να μπορεί άφόβα ο πεζοπόρος να πραγματοποιήσει διασχίσεις ή κυκλικές διαδρομές επισκεπτόμενος όλο το ορεινό συγκρότημα της Οίτης.

Μονοπάτια - διαδρομές

Παρακάτω σας παρουσιάζουμε τις έντεκα διαδρομές που διασχίζουν όλο τον ορεινό όγκο της Οίτης. Εκτός από τις δύο τελευταίες, οι υπόλοιπες αποτελούν ένα δίκτυο μονοπατιών που συνδέονται μεταξύ τους, είτε στο καταφύγιο Τράπεζα, είτε στην κορυφή Γρεβενό, είτε τέλος στη κορυφή Πύργος, την ψηλότερη της Οίτης. Οι διαδρομές αυτές δύσκολα περπατιούνται σε μια μέρα και το καλύτερο είναι να διαθέσετε τουλάχιστον δύο μέρες με ενδιάμεσο ύπνο στο καταφύγιο ή σε σκηνή. Οι διαδρομές είναι οι εξής:

1. Υπάτη - καταφύγιο Τράπεζα - κορυφή Γρεβενό - κορυφή Πύργος 2. Παύλιανιη - πλάτωμα Καταβόθρες - κορυφή Πύργος (σε συνδυασμό, η διαδρομή 1 και 2 αποτελούν διάσχιση της Οίτης) 3. Αουτρά Υπάτης - καταφύγιο Τράπεζα 4. Μεξιάτες - πλάτωμα Καρίτσα. (Η διαδρομή αυτή συναντά τη διαδρομή 3) 5. Αργυροχώρι - πλάτωμα Καρίτσα. 6. Υπάτη - Μονή Αρσαλή 7. Πλάτωμα Αούκα (πάνω από τους Κομποτάδες) - κορυφή Γρεβενό 8. Καστανιά - κορυφή Πύργος 9. Νεοχώρι - κορυφή Πύργος 10. Γέφυρα Παπαδιάς - Σιδ. σταθμός Τραχίς (μέσω γραμμών του τρένου) 11. Γέφυρα Παπαδιάς - διάσχιση ποταμού Ασωπού